نویسنده: الناز سيفي
•مصرف میوه و به ویژه سبزی را در سال جدید افرایش دهید.
هرگز از یاد نبرید که میوه و سبزی غنی از مواد آنتی اکسیدان است که با ترکیبات سمیو اکسیدان که درطی سوخت و ساز در بدن ایجاد شده یا از محیط به بدن وارد میشود مقابله میکنند. هرچقدر مصرف شما بالاتر باشد بهتر از بدن خود در مقابل عوامل سرطانزا،بیماریزا، التهاب زا و حتی پیری محافظت میکنید
•تغییر روغن مصرفی خود را از روغن جامد به روغن مایع را نیز فراموش نکنید.
خوشبختانه امروزبا تلاشهایی که صورت گرفته است روغنهای مایع در دسترس همگان قرار گرفته است. شما میتوانید با کالابرگ نیز روغن مایع تهیه کنید.
ولی یک نکته را فرامو ش نکنیم که اضافه دریافت چربیها چه مایع و چه اشباع، تبعاتی در پی خواهند داشت پس ضمن اینکه تلاش میکنیم کمتر روغن مصرف کنیم همان مقدار را هم از روغن مایع مصرف کنیم.
مصرف صحیح روغن رابیاموزیم و به یاد داشته باشیم که روغنهای مایع مقاومت حرارتی کمیدارند. و از این میان روغن سویا کمترین مقاومت حرارتی را داراست. پس برای سرخ کردن هرگز از روغنهای مایع استفاده نکنیم.
برای سرخ کردن و تفت دادن از روغنهای مخصوص سرخ کردن که به این منظور تهیه شده است و مقاومت حرارتی بالایی دارند استفاده کنیم.
•شیرینی و شکلات را دور از دید قرار دهید. وقتی شیرینی روی میز است طبیعی است که شما هر چند دقیقه یکبار تمایل به مصرف شیرینی پیدا کنید. در عوض میتوانید بشقابی میوه روی میز قرار دهید و مصرف میوه را بالا ببرید که گذشته از اینکه انتخاب کم کالری تری است غنی از ویتامینها نیز میباشد و فیبر موجود در آن در ایجاد احساس سیری به شما کمک میکند.
•با عزمیجزم تعیین کنید که سهم شما در روز چند عدد شیرینی و شکلات و چقدر آجیل است. سهم خود را کنار گذاشته و بیشتر از آن را طلب نکنید.
•سعی کنید رودربایستی را کنار بگذارید و در مراسم دید و بازدید بیشتر از حد مجاز تنقلات مصرف نکنید.
سعی کنید حال که بخشی از انرژی دریافتی شما از شیرینی و شکلات و آجیل تامین میشود انرژی دریافتی خود از طریق وعدههای غذایی را کاهش دهید .
به این صورت که :
•مصرف غذاهای چرب و سرخ شده را کاهش دهید. بیشتر از خوراکهای آبپز و بخار پز استفاده کنید.
شما میتوانید از کدو،هویج، سیب زمینی، کلم بروکلی و مرغ خوراکی عالی تهیه کنید که ارزش غذایی بالایی دارد و در عین حال کالری بالایی ندارد.
•تهیه اکثر این خوراکها وقتگیر نيست و شما میتوانید به مراسم دید و بازدید نیز بپردازید.
•سالاد و سبزیجات بیشتری مصرف کنید.
•فراموش نکنید هر 1 قاشق مرباخوری روغن کمتر در غذا = 45 کیلوکالری صرفه جویی در مصرف انرژی !
گیتی بهدادی پور-کارشناس تغذیه
سالمترین روش برای پخت غذا روش آب پز کردن است.در صورنی که ناچار هستید غذای خود را سرخ کنید ،باید از روغن مخصوص سرخ کردن استفاده کنید.
اگر قصد دارید روغنی را یکبار برای سرخ کردن از آن استفاده کرده اید، دوباره مورد استفاده قرار دهید، باید هنگام خرید در انتخاب نوع روغن دقت کنید.
بدین منظور باید روغنی را انتخاب کنید که نقطه دود بالایی دارد.یعنی روغنی که قبل از اینکه روی سطح آن تولید دود کند، تا درجه بالایی بتواند حرارت داده شود.وقتی روغن به نقطه دود می رسد، ترکیب آن شروع به تغییر می کند و کف هایی روی آن تشکیل می شود که حاوی اکرئولین است و چشم را می سوزاند.بعد از هربار استفاده از روغن، نقطه دود آن پایین می آید و برای همین روغنی برای چندبار سرخ کردن مناسب است که نقطه دود بالایی داشته باشد.
نقطه دود بعضی روغن ها به ترتیب زیر است:
روغن گلرنگ۲۶۵ درجه سانتیگراد
روغن آفتاب۲۴۶ درجه سانتیگراد
روغن سویا۲۴۱ درجه سانتیگراد
روغن کانولا (کلزا)۲۳۸ درجه سانتیگراد
روغن ذرت۲۳۶ درجه سانتیگراد
روغن بادام زمینی۲۳۱ درجه سانتیگراد روغن زیتون۱۹۰درجه سانتیگراد
بعضی عوامل هستند که نقطه دود روغن را پایین می آورند و به تخریب زودتر روغن کمک می کنند، ازجمله :
- مخلوط کردن روغنهای گیاهی باهم
- ورود ذرات خارجی در روغن
- وجود نمک در روغن
- حرارتی که روغن می بیند
- تعداد دفعاتی که روغن حرارت داده شده است
- مدت زمان حرارت
- شرایط نگهداری روغن( بودن در معرض اکسیژن، نور و دما )
نکاتی که باید در سرخ کردن غذا به خاطر داشت:
- قبل از این که مواد غذایی را به داخل روغن بیندازید، باید ابتدا روغن را تا درجه حرارت مناسبی گرم کنید.( مثلاٌ تا حدود۱۹۰ درجه سانتیگراد) .در این حرارت، در سطح مواد غذایی، سریعاٌ یک لایه محافظ شبیه یک لایه عایق مشکیل می شود که باعث می شود روغن نتواند از ماده غذایی عبور کند و ماده غذایی فقط با حرارت غیرمستقیم و با هدایت گرمایی از این عایق، پخته و سرخ شود.اگر روغن تا این درجه حرارت مشخص داغ نشده باشد، قبل از اینکه لایه عایق تشکیل شود، روغن به درون غذا نفوذ می کند و باعث می شود غذا حالت روغنی(گریسی) پیدا کند و اگر هم روغن زیادتر از حد داغ شود، باعث می شود لایه محافظ بسوزد که غذا فرصت پخته شدن داشته باشد، بسوزد.
- از افزودن نمک به ماده غذایی قبل از سرخ کردن بپرهیزید.نمک نقطه دود روغن را پایین می آورد و باعث می شود روغن زودتر تخریب شود. همچنین نمک باعث می شود رطوبت به سطح غذا جذب شود که سبب می شود وقتی غذا به درون روغن اضافه شد، روغن به بالا پاشیده شود.اگر لازم باشد، نمک را می توان قبل از خوردن اضافه نمود.
- از ظروف آلومینیومی برای سرخ کردن غذا و نگهداری روغن استفاده نکنید. نمک بکار رفته در غذا باعث تخریب ظروف آلومینیومی شده و باعث می شود آلومینیوم به درون روغن وارد شود که مسمومیت زاست. از ظروف آهنی و مسی هم اجتناب کنید زیرا روند تخریب روغن را تسریع می کنند.
- سبزیجاتی که فریز شده اند را وقتی هنوز یخ زده اند سرخ کنید تا جذب روغن در آنها به حداقل برسد.
- از انباشتن زیاد مواد غذایی در روغن اجتناب کنید زیرا باعث می شود حرارت روغن پایین بیاید و روغن قبل از تشکیل لایه عایق به داخل غذا نفوذ کرده و غذا چرب شود.
- همیشه اول روغن را ۸-۷ درجه بیشتر از حرارت سرخ کردن داغ کنید، زیرا اضافه کردن غذا به روغن باعث می شود حرارت روغن چند درجه پایین بیاید. توجه داشته باشید که اگر این حرارت از۸-۷ درجه بیشتر شود، به ساختمان مولکولی روغن آسیب می رساند
عوامل موثر بر قابلیت دوباره استفاده کردن روغن:
۱- مدت استفاده: از آنجایی که روند اکسیداسیون و تخریب روغن با نور و حرارت تسریع می گردد، مدت زمان بودن روغن در معرض نور و حرارت و اکسیژن باید مورد توجه قرار گیرد.
۲-آب: هرچه مقدار رطوبت جذب شده توسط روغن و میزان رطوبت ماده غذایی بیشتر باشد، روغن زودتر تخریب می شود. هنگام سرخ کردن باید از بستن درب ظرف خودداری کرد زیرا باعث می شود رطوبتی که از غذا بخار می شود به داخل روغن برگردد.
۳-ذرات خارجی: هرچه ناخالصیهایی همچون نمک، ذرات غذا، چاشنی ها و … بیشتر به روغن وارد شود، روغن سریعتر اکسید می شود.
۴-تعداد دفعات استفاده: هرچه روغن بیشتر استفاده شود، سریعتر اکسید می شود. تغییرات ایجاد شده در ساختمان مولکولی روغن باعث می شود ویسکوزیته آن تغییر یابد و مشکل تر و بطور غیرروان از ظرف ریخته شود.
۵-مخلوط کردن چند نوع روغن: مخلوط کردن روغنها با هم نقطه دود را پایین می آورد.
برای استفاده مجدد از روغن موارد زیر را مدنظر داشته باشید:
۱- به محض اتمام سرخ کردن، حرارت را خاموش کنید.
۲- اجازه بدهید تا روغن سرد بشود.
۳- به محض سرد شدن روغن آن را تصفیه کنید ( از صافی ریز عبور دهید) و در ظرف شیشه ای ریخته و درب ظرف را محکم ببندید تا از ورود هوا به داخل آن جلوگیری شود. از مخلوط کردن این روغن با روغن تازه خودداری کنید.
۴- این ظرف را در جای تاریک - ترجیحاٌ در یخچال- نگهداری کنید. این روغن در یخچال ممکن است ظاهر ابر مانند پیدا کندکه این حالت با خارج کردن آن از یخچال باید برطرف شود.
۵- بعد از هربار استفاده از این روغن، عملیات بالا را تکرار کنید.
با بروز نشانه های زیر روغن را دور بریزید:
- ایجاد کف در سطح روغن
- تیره شدن روغن
- بوی نامطبوع
- عدم تشکیل حباب روی روغن هنگامی که ماده غذایی را به داخل آن می اندازید.
- غیرروان بودن روغن هنگام ریختن آن در ظرف
شور عشق (یا همان عشق رمانتیک) احساسی موقت، زودگذر و غیرقابل اعتماد است. شور عشق، یعنی همان احساساتی که اوایل آشنایی با یک نفر، ما را مشغول میکند و خواب و خوراکمان را میگیرد، مبنای درستی برای زندگی مشترک نیست؛
شور عشق، استارت یا سوخت
شور عشق، یعنی همان احساساتی که اوایل آشنایی با یک نفر، ما را مشغول میکند و خواب و خوراکمان را میگیرد، مبنای درستی برای زندگی مشترک نیست؛ یعنی این قبیل عواطف مثل استارت ماشین عمل میکنند. خداوند آنها را در وجود انسان قرار داده که آدم را به حرکت درآورد. ولی ما نمیتوانیم فقط با استارتزدن و باک ِ بدون بنزین حرکت کنیم.
شواهد زیادی هم برای اثبات این نکته وجود دارد- مثلاً پژوهشگری به نام آرون تعداد زیادی از افرادی را که دچار عشق حاد و آتشین بودند زیر دستگاهی که از کارکرد مغز عکس میگیرد گذاشت و از آنها خواست به معشوق خود فکر کنند یا عکس آنها را نشانشان داد.
کارکرد مغزی این افراد نشان داد که هنگام فکر کردن به معشوق، فقط آن قسمتهایی فعال میشود که مربوط به «پاداش فوری» است- همان قسمتهایی که اگر گرسنه باشیم و غذا بخوریم فعال میشود؛ یا در افراد معتاد به کوکائین، همان قسمتی که بعد از مصرف مادهی مخدر به فعالیت میافتد. این قسمتهای مغز، تشکر فوری را اعلام میکنند، و یک چیز فوری طبعاً دوام زیادی هم ندارد. در حالی که مغز، قسمتهای دیگری هم دارد که مربوط به پاداشهای طولانیمدت است.
دو پژوهشگر دیگر به اسمهای بارتل و ذکی آمدند همین کار را روی کسانی کردند که عشقشان تداوم پیدا کرده بود و به اصطلاح عشق رفیقانه داشتند- همان نوع عشقی که شور و هیجانش از بین رفته اما صمیمیتش مانده و با مرور زمان، بیشتر هم شده است .
عکس کارکرد مغز این افراد نشان داد که فکرکردن به عشقشان قسمتهایی از مغز آنها را فعال میکند که مربوط به «پاداشهای بلندمدت» است- همان قسمتهایی که وقتی شما به شغل مورد علاقهتان فکر میکنید یا موسیقی مورد علاقهتان را گوش میکنید، یا در لحظات آرامش مذهبی، در ذهنتان فعال می شود.
نتیجهی این پژوهشها نشان میدهد چون پاداش فوری همیشه تاییدکنندهی چیزهایی است که قابل اتکا نیستند، عشق رمانتیک هم که دستمایهی شعر و غزل و رمان و فیلمهای زیادی شده است و چیز قشنگی هم هست قابل اتکا نیست. در عوض، عشق رفیقانه قابل اعتماد، اصیل و ماندگار است.
بعضی اقوام اصلاً نمیدانند عشق چیست؟
عشق رمانتیک نه تنها کوتاهمدت و غیرقابل اتکاست که حتی اصیل هم نیست. یعنی این طور نیست که جزو سرشت و ذات انسان باشد و ابتلا به آن، از ضروریات زندگی محسوب شود. به نظر شما آیا در بین همهی اقوام و ملتها شور عشق وجود دارد؟ یعنی مردم ِ همهی جوامع و فرهنگها عشق رمانتیک را به این مفهومی که ما میشناسیم میشناسند؟
دو پژوهشگر به نامهای یانکویچ و فیشر، ۱۶۶ فرهنگ و قومیت مختلف را از نظر آداب و رسوم و شعر و ادبیات و هنرشان بررسی کردهاند و به این نتیجه رسیدهاند که در ۱۴۷ فرهنگ، عشق رمانتیک وجود دارد؛ اما در ۱۹ قومیت،هیچ شواهدی از این عشق در میان نیست؛ یعنی در فرهنگ، ادبیات ، شعر و هنرشان هیچ اشارهای به این شور عاشقانه نشده است؛ اما تشکیل خانواده میدهند، به خانوادهشان علاقه دارند و برای آنها فداکاری هم میکنند.
یعنی آن رمانتیسیسم که در ادبیات غربی و در ادبیات ایرانی خودمان هم می بینیم در آن فرهنگها معنایی ندارد. پس عشق رمانتیک چیزی نیست که بگوییم لازمهی هر زندگی است؛ بلکه همان موتور محرک اولیه است. ۱۹ قومیت از این موتور استفاده نمیکنند و ماشینشان بدون این استارت هم روشن میشوند.
در پژوهش دیگری از حدود شش هزار دختر و پسر قبل از ازدواج پرسیدهاند که «شما دوست دارید عشق رمانتیک مبنای ازدواجتان باشد یا نه؟»
۹۰ درصد آنها جواب مثبت دادهاند. یعنی گفتهاند «دوست داریم این احساسات را تجربه کنیم.» اما بعد از چند سال، از همین افراد، بعد از ازدواجشان پرسیدهاند «آیا آن رمانتیسیسم اولیه در ازدواجتان وجود داشته یا نه؟» ۳۳ درصد مردان و ۷۵ درصد زنان گفتهاند در نهایت با فردی ازدواج کردهاند که عاشقش نیستند و رابطهی رمانتیکی هم با او ندارند؛ یعنی حتی خود افراد هم قبول دارند که «عشق» نه شرط کافی برای ازدواج است و نه حتی شرط لازم.
عشق نوعی بیماری است؟
برخی از پژوهشگرها روی این موضوع متمرکز شدهاند که «آیا عشق آتشین صرف نظر از عشق نافرجام، یک بیماری پاتولوژیک است یا نه؟» و جالب است بدانید روانشناسان بیشترین شباهت را بین عشق و یک بیماری خاص روانی به نام وسواس اجباری مشاهده کردهاند.
در این بیماری، افکار خاصی به ذهن هجوم میآورد که فرد گریزی از آنها ندارد؛ این افکار او را مجبور به ایجاد رفتارهای خاصی میکند که اگر انجام ندهد دچار تنش و اضطراب زیادی میشود. مثلا کسی عادت دارد هر شب ۱۰ بار دستهایش را بشوید و اگر ۸ بار این کار را انجام بدهد درونش منقلب میشود و نمیتواند آسوده بخوابد.
عشق نه فقط در ظاهر و علایم بالینی شبیه این بیماری است، که از نظر آزمایشگاهی هم به آن شباهت دارد. در بیماری وسواس اجباری، یک ناقل خاص در سلولهای پلاکت خون بیمار افزایش پیدا میکند. پژوهشگری به نام مارازیتی، افراد عاشق را به این طریق آزمایش کرده و به این نتیجه رسیده که آنها هم درست همین حالت را دارند.
پس عشق یک حالت وسواس اجباری ایجاد میکند که در آن فرد عاشق دچار افکار و عادتهای خاصی میشود که نمیتواند از دست آنها خلاص شود- مثل تماس گرفتن پی در پی با معشوق و فکر کردن مداوم به او که عملکرد عادی ذهنش را مختل میکند.
هوش عاطفیات را بالا ببر
با تمام این حرفها، امروز دانشمندان به این نقطه رسیدهاند که «اگر عشق و احساسات قابل اتکا نیستند پس چه چیز قابل اتکا است؟» یعنی چه چیزهایی باید وجود داشته باشد تا عشق افراد پایدار بماند. ابتدا نظریهای شکل گرفت که اگر برخی شباهتهای اولیه بین افراد وجود داشته باشد صممیت و رفاقت بیشتری بین آنان به وجود میآید که میتواند ازدواج موفق را تضمین کند.
اما تجربه نشان داد که این اتفاق هم نمیافتد. آقای اشتنبرگ که مثلث عشق را ارائه کرده بود به این نتیجه رسید که خیلی از طلاقها، بر خلاف انتظار، در مواردی اتفاق میافتد که انتخاب اولیه اشتباه نبوده است. یعنی افراد در ابتدای ازدواج، شباهتهایی به هم داشتهاند اما پس از ازدواج تغییر کردهاند.
پس خیلی وقتها مشکل اینجاست که آدمها تغییر میکنند؛ اما با هم تغییر نمیکنند: در دو مسیر یا با سرعتهای متفاوتی تغییر میکنند. پس حالا این سوال به وجود میآید که «اگر شباهت اولیه هم ضامن صمیمیت نیست پس چه چیز میتواند صمیمیت و رفاقت درازمدت بین زوجها را تضمین کند؟»
پژوهشهای زیادی نشان دادهاند که هوش عاطفی یکی از مهمترین عوامل موفقیت ازدواج است. هوش عاطفی نوعی از هوش است که به ما کمک میکند به احساساتمان آگاه باشیم. بتوانیم عواطفمان را خوب بیان کنیم. آنها را خوب کنترل و هدایت کنیم.
ظرفیت های خودمان را بشناسیم و در مجموع یک حس مثبت کلی نسبت به خودمان داشته باشیم. از طرف دیگر بتوانیم عواطف فرد مقابلمان را درک کنیم و نسبت به آن واکنش اجتماعی یا بین فردی مناسب داشته باشیم.
هوش عاطفی به ما کمک می کند که وقتی دچار تعارض در احساساتمان میشویم فرو نریزیم و بتوانیم به عنوان مسالهای معمولی حلش کنیم .این نوع هوش، یک چیز ذاتی نیست و در شرایط محیطی شکل میگیرد و در میان تمام عوامل موثر در موفقیت در ازدواج، کلیدیترین نقش را دارد؛
اگر دو طرف دارای هوش عاطفی بالایی باشند میتوانند بفهمند که چطور همراه و همگام با تغییر احساسات و عواطف یکدیگر تغییر کنند تا زندگیشان به رشد و صمیمیت بیشتری منجر شود.
چه قدرعاشق هستید؟
عشق هم بالاخره اتفاقی است که به قول شاعر، خواه ناخواه رخ میدهد. برای خیلی از روانشناسها مطالعه این پدیده جالب است. بعضیها مانند استرنبرگ حتی نظریهای علمی درباره عشق دارند.
استرنبرگ معتقد است که یک عشق کامل سه جنبه دارد.
اولین جنبه، وفاداری به معشوق است، دومی، احساس صمیمیت نسبت به او و سومی، داشتن میل جنسی به معشوق است. به نظر استرنبرگ، هر کدام از اینها که وجود نداشته باشد، یک جای کار دارد میلنگد. پرسشنامه زیر خیلی به جزییات عشق کاری ندارد و میخواهد به طور کلی بگوید که آیا شما عاشق هستید یا نه؟
این تست در دانشگاه نورس ایسترن بوستون تهیه شده است و خوب، معلوم است که بیشتر برای دانشجوها کاربرد دارد.
چگونه از این تست استفاده کنیم؟
عبارات زیر را بخوانید. معشوقتان را تصور کنید و نام معشوقتان را به جای کلمه او بگذارید. حالا اگر با هر عبارت به طورکامل موافق بودید، عدد ۷، اگر نسبتا موافق بودید، عدد ۶ ، اگر کمی موافق بودید عدد ۵، اگر عبارت را هم درست میدانستید و هم غلط (یعنی در مورد نظرتان مطمئن نبودید)، عدد ۴، اگر با آن کمی مخالف بودید، عدد ۳، اگر نسبتا مخالف بودید، عدد ۲ و اگر بهطور کامل مخالف بودید عدد ۱ را جلو عبارت بنویسید.
۱) برای رسیدن به او خیلی عجله دارم. ?
۲) او را خیلی جذاب میدانم. ?
۳) او نسبت به بیشتر مردم، عیبهای کمتری دارد. ?
۴) برای او هر کاری که لازم باشد، انجام میدهم. ?
۵) به نظر من، او خیلی دلربا است. ?
۶) دوست دارم احساساتم را با او در میان بگذارم. ?
۷) وقتی با هم کاری را انجام میدهیم، کار برایم خیلی خوشایند است. ?
8)دوست دارم که او حتما مال من باشد. ?
۹) اگر اتفاقی برای او بیفتد؛ خیلی ناراحت میشوم. ?
۱۰) خیلی وقتها به او فکر میکنم. ?
۱۱) خیلی مهم است که او به من علاقه داشته باشد. ?
۱۲) وقتی با او هستم، کاملا خوشحالم. ?
۱۳) برایم دشوار است که برای مدتی طولانی از او دور باشم. ?
۱۴) خیلی به او علاقه دارم. ?
راهنمای نمرهگذاری:
حالا عددهایی را که جلوی هر عبارت گذاشتهاید، با هم جمع بزنید.
• شمایی که بالای ۸۹ نمره آوردهاید، وضعتان خراب است. شما بدجوری عاشق شدهاید و اگر صادقانه به پرسشها پاسخ دادهاید، در عشقتان هیچ شکی نمیتوان کرد.
• اگر نمرهتان حول و حوش ۷۸ تا ۸۸ میچرخد، شما هم به احتمال خیلی زیاد عاشق هستید و چیزی نمانده است که در بالای قله عشق بایستید.
• اما اگر نمرهتان بین ۶۸ تا ۷۷ باشد، احتمال کمتری وجود دارد که عاشق باشید. اما شما هم به هر حال عاشقاید.
• کسانی که از ۶۸ پایینتر آوردهاند، بهتر است که خودشان را گول نزنند. به احتمال زیاد چندان عاشق نیستند.
• کسانی که از ۵۸ پایینترند، به هیچوجه عاشق نیستند. این گروه بهتر است پیشه دیگری برای خودشان دست و پا کنند و یا اسم احساسات رقیقشان را نگذارند عشق!
دکتر گلرخ ثریا-همشهری آنلاین
این بستنی سرد در تابستان و یا یک چای داغ پس از برگشتن به منزل در یک روز برفی حسابی میچسبد. ولی اگر دندانتان با نوشیدن و یا خوردن این خوراکیهای سرد و گرم ناگهان چنان درد بگیرد که از جا بپرید، دیگر شاید این خوراکیها به دلتان ننشیند.
دندانپزشکان به این میگویند «حساسیت دندانی» و شما حتماً انواع خمیر دندانهای ضد حساسیت را در بازار دیدهاید ولی اینکه هر حساسیت دندانی با خرید یک خمیر دندان ضد حساسیت بهبود یابد، امکان ندارد.
حساسیت دندانی علتهای گوناگونی دارد و روشهای گوناگونی هم برای درمانش وجود دارد که برای هر فرد فرق میکند. در این زمینه با دکتر کسری طبری، متخصص ترمیمی و زیبایی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی به گفتوگو نشستهایم.
▪ آقای دکتر، گاهی وقتی «چای داغ یا بستنی سرد و یا آب یخ میخوریم» همه دندانها تیر میکشند. این همان حساسیت دندانی است؟
ـ نه. گاهی در اثر خوردن و یا نوشیدن خوراکیهای داغ یا سرد همه دندانها همزمان درد میگیرند، این طبیعی است و دلیلی بر حساس بودن دندانها نیست در این موارد فقط باید دمای غذا را تعدیل کرد و آن را اندکاندک خورد.
▪ پس چه موقع میگوییم دندانها حساس شدهاند؟
ـ زمانیکه یک دندان و یا چند دندان در بخش ویژهایی از فک در اثر سرما یا گرما و لمس (مثل مسواک زدن و یا ناخن کشیدن) درد میگیرند و یا اصطلاحاً تیر میکشند، این درد را حساسیت دندانی میگوییم و به بیمار میگوییم دندانهای شما حساس شدهاند.
▪ گاهی بعضی بیماران میگویند وقتی مسواک نمیزنند، دندانهایشان حساس نیست ولی وقتی مسواک میزنند دندانهایشان حساس میشود و درد میگیرد، این دلیلی است که مسواک زدن را کنار بگذارند؟
ـ به هیچ وجه گاهی در اثر رعایت نکردن بهداشت دهان، لثهها تحلیل میروند و سطح ریشه دندان در دهان نمایان میشود. در این شرایط با کشیدن مسواک روی دندان، این موها با سطح ریشه تماس پیدا کرده و دندان را حساس میکنند و شما احساس درد در دندانهایتان میکنید.
این بیماران میگویند وقتی مسواک میزنم دندانهایم حساس میشوند که نباید مسواک را کنار بگذارند بلکه باید به فکر درمان تحلیل لثه و رفع حساسیت دندانیشان باشند.
▪ گاهی کسانیکه دندان قروچه میکنند هم از درد دندانها شکایت دارند. این هم حساسیت دندانی است؟
ـ بله، گاهی کسانیکه در اثر استرس عادت دارند در شب دندانهایشان را روی هم سایش دهند و وقتی صبح از خواب بیدار میشوند احساس میکنند عضلات فک و صورتشان خسته است بعضیها در اثر این استرسها عادت دارند در بیداری دندانهایشان را روی هم فشار دهند، در اثر این فشارهای شدید طوق دندانها به تدریج ترک برمیدارد و مینا خرد میشود و میریزد و از آن نواحی دندان حساس میشود.
▪ چرا گردن دندان؟ چرا بیشتر حساسیتهای دندانی از این بخش احساس میشود؟
ـ چون مینا که لایه محکم پوشاننده دندان است در این نواحی گردن دندان کمترین ضخامت را دارد و به آسانی در اثر وارد آمدن نیروی زیاد دچار ترک میشود و یا اگر بهداشت دهانی را رعایت نکنید دندان از گردن دچار پوسیدگی شده و حساس خواهد شد.
بعضی از بیماران ترکهای ریزی در سطوح دندانهایشان دارند و بیشتر به سرما حساسند این ترکها در رادیوگرافی (عکس دندان) به سختی قابل تشخیصاند این ترکها دندانها را حساس میکند راه چاره هم فقط این است که دندانهای ترکدار را زیر روکش ببریم تا حساسیت برطرف شود.
▪ خود روکشها چطور؟ بعضیها مدتی پس از روکش کردن دندانهایشان احساس میکنند این دندانهای زیر روکش به سرما و گرما حساسند. چرا؟
ـ درد پس از روکش کردن در چند روز اول به دلیل تراش دندان طبیعی است ولی اگر این دردها ادامه یابد باید به دندانپزشکتان مراجعه کنید تا علت را پیدا کند ممکن است لبههای روکش کوتاه باشد، لثه تحلیل رفته باشد و یا همان (چپ روکش) حل شده باشد که باید این مشکلات برطرف شود تا درد از بین برود.
▪ گاهی کسانیکه دندانهایشان را سفید کردهاند، میگویند دندانهایم حساس شدهاند؛ درمانهای دندانپزشکی هم میتوانند باعث حساسیت دندانی شوند؟
ـ بله روکشهایی که بلندند و یا ترمیمهایی که بلند شکل داده شدهاند نیز میتوانند دندانها را حساس کنند. همچنین روشهای سفید کردن دندان (bleaching) هم گاهی دندانها را حساس میکنند. در اینصورت باید مدت زمان استفاده از ژل سفیدکننده در روز را کاهش دهید و یا با مراجعه به دندانپزشک غلظت ژل فلوراید را کاهش دهید. گاهی نیز باید قبل از ژل سفید کننده، دهانشویه فلوراید استفاده کنید و با خمیر دندان ضدحساسیت دندان را بشویید و ژل سفیدکننده را بگذارید. سپس دندانها را دوباره بشویید و دهانشویه فلوراید استفاه کنید.
▪ خب با وجود این همه دلایلی که دندانها را حساس میکنند، چهکار کنیم که دندانهایمان حساس نشوند؟
ـ بهترین روش این است که شرایطی را که باعث حساس شدن دندانها میشوند در دهان از بین ببریم. با رعایت بهداشت دهان، روزی ۲ بار مسواک زدن و استفاده از دهانشویه فلوراید و مراجعه منظم به دندانپزشک از پوسیدگی دندانها و تحلیل لثه جلوگیری کنیم. اگر دندان قروچه دارید و یا دندانهایتان را روی هم فشار میدهید، باید با ورزشهای فکی و کم کردن استرسهای روزانه این فشارها را از روی دندانها حذف کنید گاهی دندانپزشک برایتان یک محافظ شبانه شفاف (تایت گارد) میسازد که به کاهش فشار دندان قروچه از روی دندانها کمک میکند.
اگر حساس شدن دندان در اثر پودگی بلند و یا روکش بلند است باید با مراجعه به دندانپزشک روکش و ترمیم اصلاح شود. بیماران باید روش درست مسواک زدن را از دندانپزشکان بیاموزند.
▪ اگر با این مراقبتهای خانگی، حساسیت دندانها کاهش پیدا نکرد، چه کنیم؟
ـ در این صورت باید در مطب دندانپزشکی محلولهای حساسیتزدا روی دندانها مالیده شود و فلوراید با غلظت بالا روی سطوح دندانی قرار درمانی شود. اگر همچنان حساسیت باقی بود، با مواد هم رنگ دندان نواحی که باعث حساسیت دندان هستند را ترمیم میکنیم. فلوراید و مواد حساسیتزدا دهانه لولههای عاجی را مسدود میکنند و با جلوگیری از حرکت مایع درون این لولهها، مانع تحریک انتهای اعصاب دندان و بروز درد و حساسیت میشوند.
▪ همه بیماران با این روشها حساسیت دندانیشان برطرف میشود و جواب میگیرند؟
ـ آستانه درد اثر مختلف و متفاوت دارد. بعضیها آستانه درد پایینی دارند و به آسانی دندانهایشان حساس میشود در این افراد باید درمانهای پیشرفتهتر دندانپزشکی برای رفع حساسیت انجام شود.
▪ خمیر دندانهای ضد حساسیت را این روزها در تبلیغات روزنامهایی زیاد میبینیم؛ این خمیر دندانها در رفع حساسیت دندانی مفیدند؟
ـ این خمیر دندانهای حساسیتزدا مفیدند به شرط اینکه حساسیت دندانی بیمار خیلی (چندان) پیشرفته نباشد در حساسیتهای متوسط و کم میتوانند باعث کاهش حساسیت دندانی شوند.
▪ دستورالعمل مصرف آنها چگونه است؟
ـ روزی ۲ مرتبه به مدت ۲ هفته باید استفاده شوند. مطالعات نشان می دهند که اگر بیمار ۵-۱ هفته پس از یک دوره مصرف، خمیر دندان ضد حساسیت را کنار بگذارد، حساسیت دندانی دوباره باز خواهد گشت. بنابراین برای گرفتن دستیابی به نتایج مطلوب باید به طور منظم و پیوسته استفاده شوند.
▪ لیزر چطور؟ جدیداً آن را برای رفع حساسیت دندانی توصیه میکنند.
ـ استفاده از لیزر برای رفع حساسیت دندانی روش جدیدی است. لیزر با انعقاد پروتئینها دهانه لولههای عاجی را میبندد و حساسیت را رفع میکند. در ایران بیشتر در مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی استفاده میشود.
▪ بعضی از بیماران مسن همه دندانهایشان سایش پیدا کردهاند و به همین دلیل حساساند. در این شرایط استفاده از خمیر دندان ضد حساسیت درمان این دردها میتواند باشد؟
ـ در اثر افزایش سن و رژیم غذایی خام و سخت همه دندانها سایش پیدا کرده و دندانها دچار گودیها و فرورفتگیهایی است که گاهی حساس است. باید این ضایعات ترمیم شوند بر اساس میزان سایش دندانها ترمیم میشوند و یا روکش میشوند.
▪ گاهی وقتی به تازگی دندان را با مواد ترمیمی نقرهای (آمالگام) ترمیم میکنیم آن دندانها با خوردن غذاهای سرد و گرم تیر میکشند و درد میگیرند با این حساس شدن دندان چه کنیم؟
ـ حساسیت دندان پس از ترمیم با مواد نقرهای اگر فقط به صورت حساسیت به سرما باشد، تا ۲ ماه طبیعی است و در طول این زمان این دردها باید به سمت کمتر شدن برود و در نهایت برطرف شود. اگر پس از ۲ ماه همچنان باقی بود ترمیم باید تعویض شود.
پژوهشگران میگویند عضلات صورت در تجزیه و تحلیل آنچه میشنویم، موثرند. هنگام شنیدن نه فقط اعصاب شنوایی، بلکه عضلات صورت هم پیامهایی به مرکز شنوایی در مغز ارسال میکنند.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دویچه وله ، پژوهشگران موسسه تکنولوژی دانشگاه ماساچوست میگویند عضلات صورت حسگرهایی دارند که به طور غیر مستقیم در فهم شنیداری انسان موثرند.
این پژوهشگران به کمک ربات کوچکی که روی سر داوطلبان نصب شد، پیامهایی را که به مرکز شنوایی در مغز این افراد ارسال شد ردیابی کردند. از اطراف این ربات کوچک، تارهای ظریفی خارج میشد که با تکه چسبهای کوچکی به پوست صورت داوطلبان متصل میشد.
داوطلب سپس میبایست به لیستی از کلمات معمولی و پیش پا افتاده مثل “داشتن” (had) یا “سر” (head)گوش میداد. تلفظ این دو کلمه در زبان انگلیسی به یکدیگر شبیه است.
پژوهشگران میگویند، نحوه تلفظ لغات در تحلیل شنیداری انسان و برداشت کلی از آنچه شنیده است، اهمیت دارد. حالت عضلات صورت، هنگام شنیدن یک لغت که به چند صورت مختلف خوانده میشود، فرق میکند.
عضلات صورت حسگرهائی دارند که هنگام شنیدن یک مطلب فعال میشوند و پیامهایی را به مرکز شنوایی در مغز ارسال میکنند.
مثلأ زمانی که لغت “سر” درست تلفظ شود، گوشهای از لب با حالتی ملایم به سمت بالا میرود. در صورتی که هنگام شنیدن لغت “داشتن” لبها به سمت پایین مایلند. اگر یک لغت با لهجه و یا اشتباه تلفظ شود، عضلات صورت کمی درهم میروند. این حالت در تحلیل شنیداری تأثیرگذار است.
نتیجه این تحقیق ثابت میکند که در مغز انسان، بخش گویایی و شنوایی نزدیک یکدیگر هستند و با هم در ارتباطند. پژوهشگران در عینحال میگویند نباید انتظار داشت که بتوان از نتیجه چنین تحقیقاتی در فعالیتهای روزمره استفاده کرد.
اين روش كه محققان “دانشگاه ملي چونگ - چنگ” و “بيمارستان عمومي بودهيست دالين تزوچي” آن را ابداع كردهاند آماده است تا بر روي دندانهاي اصلي در يك دوره كوتاه ۱۲تا ۲۴ ماهه آزمايش شود.
در اين گزارش آمده است، ظاهرا دندانهاي حساس شامل تعداد زيادي لولههاي رابط داخلي كوچك هستند كه به سيال اجازه ميدهند از بين دندان ها عبور كند.
عبور سيال باعث سايش مكانيكي انتهاي عصبها در فصل مشترك ميان عاج دندان و گوشت ميشود.
طبق اين گزارش كه در فصلنامه فناوري نانو منتشر شده است، اين گروه تحقيقاتي براي درمان اين شرايط به سادگي اين سوراخهاي ريز را با نانو ذرات طلايي كه قطر آنها ۳۰نانو متر بود ، پر كردند.
برشهاي عمودي از يك سطح آزمايش تهيه شده از يك دندان انسان ، نشان دادند كه نانوذرات طلاي اين گروه تحقيقاتي تا عمق حدود دو ميكرومتر نفوذ كردهاند.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، در تمامي چشم ها، بافت پوششي عنبيه داراي رنگدانه مشکي به نام ملانين است. در صورتي که پراکندگي اين رنگدانه ها زياد باشد چشم فرد تيره و در صورتي که کم باشد، روشن مي شود.
طبق اين نظريه چند ژن مسوول تعيين رنگ چشم هاي يک فرد است. در اين ميان برخي ژن ها تاثير بيشتري مي گذارند.
اصلي ترين ژن که تا ۷۴ درصد در شکل گيري رنگ چشم دخيل است ژن OCAZ است. اين ژن، پروتئيني با عنوان P را رمزگذاري مي کند که در توليد ملانين نقش دارد و شکل دهنده رنگ قهوهاي، آبي و سبز است.
ژنهاي ديگري با اسامي Eycl۱، Eycl۲ و Eycl۳ نيز ژنهايي هستند که نقش فرعي در اين ميان دارند وسبب بروز رنگ هاي مخلوطي مثل سبز مايل به آبي، طوسي مايل به آبي، قهوهاي، بلوطي و … مي شوند.
تحقيقات اخير دانشمندان روي گروهي از افراد چشم آبي نشان داده است، جهشي کوچک در OCAZ مي تواند سبب محدود شدن توليد ملانين عنبيه و آبي شدن چشم شود.
جالب است بدانيد که اگر فعاليت اين ژن به طور کامل محدود شود، فرد دچار ناراحتي خاصي به نام آلبينيسم يا زالي مي شود که در اثر آن موهاي فرد سفيد و چشمانش قرمز خواهد شد.
دو چشم با دو رنگ متفاوت
شايد شما هم با افرادي رو به رو شده باشيد که رنگ دو چشم آن ها با هم متفاوت است. اين اختلال در انسان ها معمولا نادر است، ولي در حيوانات رواج بسياري دارد و دليل آن هم متفاوت بودن ميزان ملانين موجود در هر يک از عنبيه هاست. دليل اصلي بروز اين بيماري جهش ژني است که مي تواند ارثي نيز باشد.
البته برخي داروهاي خاص نيز مي توانند سبب افزايش يا کاهش مقدار رنگدانه در هر يک از چشم ها شوند. برخي مبتلايان به اين مشکل، براي پوشاندن آن از لنز استفاده مي کنند، اما برخي ديگر اين حالت را دوست دارند و با آن به طور طبيعي کنار آمدهاند
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، مدت های مدیدی است که موسیقی درمانی در معالجه بیماری های مختلف از جمله توهم، شیزوفرنی و جنون به کار گرفته می شود. هم اکنون برای اولین بار تاثیر موسیقی در افراد دیگر نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
محققین معتقدند: “یافته های جدید در این زمینه، برای اولین بار ثابت کرده که گوش دادن به موسیقی در زمانی که فرد مراحل اولیه پس از سکته را سپری می کند، سرعت بهبودی را به میزان قابل توجهی افزایش داده و از بروز هرگونه رفتار منفی در بیماران جلوگیری می کند.”
محققین دانشگاه هلسینکی واقع در کشور فنلاند، تاثیر موسیقی درمانی را بر روی ۶۰ بیمار کمتر از ۷۵ سال که در مرحله بهبودی پس از سکته مغزی به سر می بردن را مورد آزمایش قرار دادند. سکته معمولا زمانی اتفاق می افتد که عمل خون رسانی به مغز با مشکل مواجه شده و عملکرد آن متوقف می گردد. این عارضه یکی از علل عمده مرگ و ازکارافتادگی بیماران در سراسر جهان به شمار می رود، برای درمان آن معمولا داروهای رقیق کننده خون و داروهایی به منظور پایین آوردن میزان کلسترول بیمار، تجویز می گردد.
شرکت کنندگان در آزمایش تحقیقاتی فوق که اولین هفته پس از سکته را می گذراندند، به سه گروه مجزا تقسیم شدند : یک گروه به موسیقی گوش دادند، یک گروه به کتاب های صوتی و گروه سوم، هیچ کار خاصی انجام ندادند. این بیماران پس از دو برهه زمانی سه ماهه و شش ماهه مورد آزمایش مجدد قرار گرفتند.
نتیجه از این قرار بود : گروهی که به موسیقی گوش داده بودند در انتهای ماه سوم قدرت تکلمشان ۶۰ درصد، گروهی که به کتاب های صوتی گوش داده بودند، ۱۸ درصد و در افرادی که به چیزی گوش نداده اند، ۲۹ درصد افزایش یافت.
بنا به اظهارات محققین بیمارانی که دوران نقاهت و بازتوانی پس از سکته را سپری می کنند، با گوش دادن روزانه به موسیقی، علائم قابل توجهی در بهبود وضعیت جسمانی شان پدیدار می گردد. این در حالیست که هیچ یک از روش های دیگر بازیافت سلامتی در حال حاضر در مورد بیمارانی با شرایط مذکور عملی نیست.
قدرت تمرکز و کنترل عملیات ذهنی نیز در افرادی که به موسیقی گوش فرا می دادند ۱۷ درصد افزایش یافت. به علاوه نتایج نشان داد در این دسته از بیماران علائم پریشانی حواس و افسردگی کمتر از دیگران به چشم می خورد. شش ماه پس از وقوع عارضه سکته نیز علائم مشابه تکرار شد.
متخصصین با توجه به تجربیات پیشین خود معتقدند گوش سپردن به موسیقی بخش های مختلف مغز را که در حال بهبودی است، مجددا فعال می کند. به هر ترتیب بدون شک برای پی بردن به علت چنین تاثیراتی، مطالعات وسیع تری مورد نیاز است. در صورت موفقیت آمیز بودن نتایج تحقیقات آتی، در حقیقت محققین به روشی آسان و ارزان قیمت برای بهبودی بیمارانی که به عارضه سکته مبتلا گشته اند، دست خواهند یافت.
مبتلایان به سکته معمولا روزانه سه چهارم از وقت خود را صرف فعالیت های غیر درمانی می کنند و بدون هیچگونه ارتباط خاصی با محیط اطراف ساعت های زیادی را در اتاق های خود سپری می کنند، در حالیکه چنین شرایطی پس از وقع سکته برای بیماران چندان مناسب نمی باشد.
پزشکان متخصص در این رشته، از نتایج تحقیقات بدست آمده استقبال کرده اند و معتقدند پیش از تجویز این روش به صورت گسترده، تاثیر موسیقی بر افراد مبتلا به سکته مغزی نیاز به تحقیقات بیشتر و کاملتری دارد، در حال حاضر مکانیسم تاثیر مثبت موسیقی بر روی این بیماران کماکان ناشناخته باقی مانده است.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دویچه وله ، اين بيمار كه يك مرد آلماني است، ۱۰ سال به دليل ابتلا به ايدز دارو مصرف ميكرده است اما اخيرا تحت عمل پيوند سلولهاي بنيادي قرار گرفت و پس از عمل هم اكنون توانسته است بعد از ۱۰ سال داروهاي خود را كنار بگذارد و ديگر نيازي به آنها ندارد. اين بيمار سلولهاي بنيادي را از يك فرد اهدا كننده دريافت كرد كه اين فرد حامل ژني كمياب و البته مقاوم در برابر بيماري مرگبار ايدز بوده است.
پژوهشگران در گزارشي تاكيد كردند كه اين عمل پيوند هم چنين سرطان خون بيمار را نيز معالجه كرده است. بر اساس اين گزارش كه در مجله پزشكي نيوانگلند به چاپ رسيده، فرد اهدا كننده سلولهاي بنيادي جزو يك درصد از اهالي قفقازي بوده كه حامل يك ژن كمياب و نادر هستند.
اين ژن فاقد بخشي موسوم به CCR۵ ميباشد. گفتني است كه بخش CCR۵ به ويروس ايدز كمك ميكند كه وارد سلول شود.
بر اساس اين گزارش، افرادي كه يك نسخه از ژن CCR۵delta۳۲ را داشته باشند در شرايط مساعد يا ديرتر به اين بيماري مبتلا ميشوند و يا در صورت آلوده شدن به ويروس اچ آي وي بيماري ديرتر بروز ميكند.
به گفته محققان؛ افرادي كه دو نسخه از اين ژن را دارند ممكن است هرگز به بيماري ايدز مبتلا نشوند. پزشكان در برلين اميدوار بودند كه با پيوند سلولهاي بنيادي اهدا كننده به بيمار بتوانند سيستم ايمني و گلبولهاي خوني وي را دوباره بازسازي كنند.
آنها خاطرنشان كردند كه نتيجه آزمايشات اميد بخش بوده اما بايد دانست عمل پيوند سلولهاي بنيادي بسيار خطرناك و دشوار است و به همين خاطر انجام آن براي تمام مبتلايان به بيماري ايدز امكانپذير نيست اما در شرايط استثنايي ميتوان از اين روش بهره جست.
