مسلما اگر بدانيد که چه غذاهايي موجبات خواب راحت تر شما است، از آنها صرفه نظر نمي کنيد. در واقع تغذيه مناسب و صحيح مي تواند باعث فراهم شدن خوابي راحت تر شود. در ادامه نکات اساسي پيرامون روش تغذيه صحيح براي داشتن خوابي راحت تر را براي شما تشريح مي کنيم:

1) منابع غذايي حاوي تريپتوفان: همه ما از خاصيت جادويي شير گرم براي رفتن به سرزمين خواب و رويا مطلع هستيم. بد نيست بدانيد که مواد لبني حاوي مقدار قابل توجهي از تريپتوفان است که نقش موثري در افزايش خواب دارد. ساير منابع حاوي تريپتوفان عبارتند از: عسل، موز، ماکيان و جو.

2) غذاهاي غني از کربوهيدرات: غذاهاي غني از کربوهيدرات بعنوان مکمل غذاهاي لبني باعث افزايش مقدار تريپتوفان خون مي شود. بنابراين مقدار کمي از اين غذاها (نان و پنير، ماست و نان خشک، شير و...) کمي قبل از خواب، باعث داشتن خواب راحت تر مي شود. اما توصيه مي گردد که از خوردن غذاهاي بسيار شيرين اجتناب کنيد، زيرا خواب شما را بر هم مي زند.

3) غذاي سبکي قبل از خواب تناول کنيد: اگر دچار بي خوابي شده ايد، خوردن مقدار بسيار جزئي از غذا باعث خواب بهتر مي شود. اما توجه کنيد که اين غذاهاي سبک، آغازي براي وعده هاي سنگين غذا آن هم در آخر شب نشود. پر خوري و کلا غذاي سنگين باعث ايجاد فشار بر دستگاه گوارش مي شود و خواب و آرامش فرد را بر هم مي زند.

4) خوردن غذاي سرخ کرده و همبرگر را ترک کنيد: دليل ديگر، براي صرفه نظر کردن از خوردن غذاهاي چرب، داشتن خواب راحت است. محققان معتقدند که هر چقدر در طول روز غذاي چرب مصرف کنيد، شب هنگام کمتر موفق به خوابيدن مي شويد.

5) هشدار در مورد غذاهاي کافئين دار: خوردن يک فنجان قهوه در بعدازظهر کافيست تا خواب شب را برهم زند. حتي مقدار جزئي کافئين نيز خواب را از بين مي برد. بنابراين مراقب ساير غذاهاي حاوي کافئين نيز مانند; شکلات، چاي، کولا و... باشيد.

6) پرهيز از نوشيدن مشروبات الکلي: الکل ممکن است باعث شود که سريع به خواب فرو رويد، اما بطور متوالي در طول شب بيدار خواهيد شد. در واقع الکل باعث سردرد، تعريق شبانه، کابوس و... مي شود.

7) هشدار در مورد مواد غذايي سنگين و چاشني دار: دراز کشيدن با شکم پر ناراحت کننده است، زيرا در هنگام خواب دستگاه گوارش کندتر عمل مي کند. غذاهاي چاشني دار و سنگين باعث سوزش معده مي شود. بنابراين سعي کنيد، حداقل 4 ساعت قبل از خواب، خوردن غذاهاي سنگين را ترک کنيد.

8) خوردن مايعات را بعد از ساعت 8 شب ترک کنيد: مصرف آب و مايعات در طول روز لازم و ضروري است. اما بهتر است قبل از خواب، مصرف مايعات را کمتر کنيد.

معرفيتمرين‌هاي لختي مرحله‌اي عضلات يا Progressive Muskelentspannungstraining نام شيوه‌اي است که ياکوبسن، فيزيولوژيست آمريکايي، در دهه سي قرن گذشته ابداع کرده‌است و با مطرح شدن رفتاردرماني در دهه شصت قرن گذشته ميلادي بعنوان يکي از شيوه‌هاي روان‌درماني بسرعت در کار بالين در روان‌درماني جاي خود را باز کرده‌است.

وجود چيزهايي مانند ترس و اضطراب باعث تغييرات زيادي در فيزيولوژي بدن انسان شده (مانند بالابردن تپش قلب، تندشدن تنفس، بالا رفتن فشار خون و بخصوص بالا رفتن تونوس فعاليت‌هاي عضلات و غيره) و بدن را در حالت آماده‌باش قرار مي‌دهند. اين چيزها را بعنوان واکنش بدن نسبت به استرس مي‌ناسيم. تکرار مداوم اين حالات مي‌تواند سلامتي انسان را بطور جدي تهديد کند. ولي وقتي بدن در وضعيت استرس قرار مي‌گيرد سيستم ديگري را فعال مي‌کند تا آرامش و تعادل از دست رفته را دوباره به خود برگرداند. اين حالت را مي‌توان به عملکرد يک پاندول تشبيه کرد.

اگر به يک سر نخ يک گوي فلزي ببنديد و سر ديگر نخ را بين دو انگشت بگيريد مشاهده مي‌کنيد که گوي بطور قائم بر زمين مي‌ماند. حال اگر با دست ديگر ضربه‌اي به گوي بزنيد تا به چپ و يا راست حرکت کند، مي‌بينيد که گوي پس از مدتي حرکت دوباره به حالت قائم بر زميت برمي‌گردد. اگر استرس را آن ضربه تلقي کنيم، حرکت گوي واکنش نسبت به آن خواهد بود. حال فيزيک دروني نخ و گوي در کنار جاذبه زمين حکم مي‌کند که گوي بعداز مدتي از حرکت ايستاده و به حالت تعادل برسد.

توسط اين تمرين‌ها مي‌توان فعاليت اين سيستم آرامش دهنده را تقويت کرد و حالات لختي و آرامش عضلات را بطور دلخواه بوجود آورد. از اين راه مقاومت بدن و روان در برابر چيزهاي استرس‌زا افزوده مي‌شود و حالتي از آرامش پايدار بوجود مي‌آيد.انجام تمرينبراي انجام اين تمرين در وضعيت آرام و راحتي قرار بگيريد. اين تمرين را مي توانيد هم بصورت درازکشيده بر پشت، و هم بصورت نشسته بر روي صندلي انجام بدهيد.

 در هر دو صورت شرايطي را فراهم کنيد که چيزي مزاحم جريان تمرين شما نشود. طرز نشستن و فرم بدن بر روي صندلي و يا آرام و طبيعي نفس بکشيد و تا حد ممکن اندامتان را شل و آرام بگذاريد. اگر جايي از لباس و يا کفشتان فشار مي‌آورد، قبل از شروع تمرين اين فشار را برطرف کنيد. همانطور که آرام بر روي صندلي نشسته ايد بين دوپا، بر روي زمين، کمي فاصله بگذاريد. هر دو دستتان را از آرنج بر روي زانوها و يا بر روي دسته صندلي قرار دهيد. آرام چشمانتان را ببنديد. دقيقا به دستورعملهايي که مي‌شنويد توجه کنيد و رفتارهاي لازم را انجام بدهيد.

1) به موزيک باخ گوش دهيد. اگر از سردرد رنج مي بريد و يا در نيمه هاي شب دچار توهم مي شويد به پزشک مراجعه نماييد.
2) از تکنيک يورش فکري استفاده کنيد. اين تکنيک علاوه بر اينکه مخزني از ايده ها براي شما ايجاد مي کند بلکه به کمک آن مي توانيد در امور خود تصميم گيري هاي بهتري را اتخاذ نماييد.
3) هميشه با خود يک دفترچه و مداد يا خودکار به همراه داشته باشيد.هنگامي که ايده اي تازه به ذهن شما مي رسد، آن را ياد داشت نماييد.هنگامي که ايده هاي يادداشت شده خود را بازخواني مي کنيد، ممکن است 90درصد آنها بيهوده جلوه کنند اما نگران نباشيد اين طبيعي است، 10درصد از بقيه ايده هاي يادداشت شده بسيار ارزشمند خواهند بود.

4) هنگاميکه فکر نويي به ذهن شما مي رسد، يک فرهنگ لغت را باز کنيد و بطور تصادفي واژه اي را انتخاب نماييد و آنگاه سعي نماييداين فکرنو و آن واژه را با يکديگر ترکيب نماييد و اين روش سبب خواهد شد به نکات جالبي دست يابيد. يک مفهوم شناخته شده ساده اي وجود دارد که هنگاميکه ذهن شما در شرايط آزاد بسر مي برد قادر به خلاقيت نيست و هنگاميکه ذهن شما با محدوديت هايي روبرو مي شود، شروع به تفکر خواهد کرد و اين روش سبب مي شود ذهن شما دريک محدوديت قرارگرفته و تفکر نمايد.
5) مشکلي را که با آن روبرو هستيد با دقت تعريف نماييد و يا آن را بر روي يک کاغذ يا دفترچه الکترونيکي و يا در رايانه با جزئيات شرح دهيد.از اين طريق شما به نکات تازه و خوبي در خصوص مشکل خود دست مي يابيد.
6) اگر نمي توانيد تفکر کنيد; بهتر است پياده روي کنيد. يک تغيير آب و هوا براي شما خوب بوده و به آرامي کمک مي کند تا سلول هاي مغزي شما به تحرک واداشته شوند.
7) تلويزيون نگاه نکنيد; زيرا ذهن شما توسط برنامه هاي تلويزيون اشغال مي شود و ديگر قادر نيستيد خلاقانه فکر کنيد، گويي با ديدن تلويزيون مغز شما از گوش ها و چشم هاي شما نشت کرده و خارج مي شود.
8) از مصرف دارو بپرهيزيد; بعضي از افراد براي تقويت خلاقيت خود از داروهاي خاص استفاده مي کنند، درحالي که از نگاه ديگران، اين افراد تنها نظير افرادي هستند که وابستگي دارويي دارند.
9) تا مي توانيد درباره هر چيزي مطالعه کنيد; مغز شما با مطالعه کتاب ورزش مي کند.علاوه بر اينکه سبب الهام در ذهن شما مي شود بلکه آن را انباشته از اطلاعات مي کند که اين خود سبب خواهد شد، سلول هاي مغزي شما با يکديگر راحت تر ارتباط برقرار کرده و زمينه براي خلق ايده هاي نو پديد آيد.
10) مغز شما نيز همانند بدن شما نيازمند ورزش کردن است تا به خوبي فعاليت نمايد. در صورتيکه مغز ورزش نکند، به مرور سست و بي فايده مي شود. شما از طريق مطالعه کردن، بحث کردن با افراد باهوش مي توانيد سلول هاي مغزي خود را وادار به ورزش کنيد. گفتگو با ديگران در رابطه با کارگردانان فيلم ها و سياست و نظير اين ها براي ذهن شما خوب است و اين بهتر از پرخاش کردن بر سر ديگران است.

 بدون ترديد اخلاق و رفتار ما و برنامه‌ريزي براي سفر، رويدادهاي ورزشي، كشت محصولات كشاورزي تامين‌كننده مواد غذايي مورد نياز و حتي توانايي در شنيدن صداهاي اطرافمان تحت‌تاثير شرايط جوي متغير خواهد بود. علاوه بر اين سيستم ايمني بدن انسان نيز با افزايش يا كاهش دما، بشدت متاثر خواهد شد. بنابراين مي‌توان گفت شرايط جوي نيز يكي از متغيرهاي محيطي است كه مي‌تواند نقش مهمي در سلامت جسماني و رواني ما انسان‌ها داشته باشد و اين در حالي است كه اين موضوع تاكنون چندان مورد توجه محققان قرار نگرفته است.

بررسي‌هاي انجام‌شده توسط محققان در سطح جوامع مختلف نشان داده است كه افزايش مدت زمان و شدت تابش نور آفتاب نقش بسيار مهمي در افزايش رضايتمندي افراد نسبت به محيط اطرافشان دارد. اين در حالي است كه اغلب افراد در روزهاي ابري و باراني احساس افسردگي و ناراحتي مي‌كنند. بر اين اساس محققان در تلاش هستند تا به علت اصلي شيوع افسردگي و بيماري‌هايي مانند آسم و سردرد شديد در ميان افراد در روزهاي سرد سال پي ببرند تا با استفاده از نتايج به دست آمده بتوانند تاثير آب و هوا بر انسان‌ها را در ابعاد وسيع‌تري مورد بررسي قرار دهند. بسياري از مردم نسبت به خطرات ناشي از افزايش دما و بويژه تاثير قرار گرفتن در معرض تابش نور خورشيد در افزايش خطر احتمال ابتلا به سرطان پوست آگاه هستند، اما كمتر به تاثير افزايش دما در افزايش تعداد مبتلايان به سكته مغزي و حملات قلبي توجه كرده‌اند. در روزهاي باراني، ناراحتي‌هاي ناشي از رماتيسم و آسم به مراتب افزايش پيدا مي‌كند. همچنين دوره‌هاي كوتاه‌مدت سرما، ابتلا به سكته مغزي و حمله قلبي در ميان سالمندان را به ميزان قابل توجهي افزايش خواهد داد. بنابراين مي‌توان گفت وضعيت آب و هوا مي‌تواند نقش بسيار مهمي در سلامت جسمي و رواني افراد داشته باشد. افسردگي در فصل زمستان يكي از بيماري‌هاي شايع در ميان ساكنان شمال اروپاست كه براساس بررسي‌هاي انجام‌شده توسط پزشكان بيش از 20‌درصد اين افراد در روزهاي زمستاني و سرد سال به آن مبتلا خواهند شد. همچنين بيش از 500 هزار نفر از مردم انگليس نيز به سندروم اختلالات عاطفي فصلي مبتلا مي‌شوند كه ابرهاي كم‌ارتفاع و شب‌هاي طولاني زمستاني در ايجاد آن نقش بسيار مهمي دارند. اين افراد به علت تغييرات بيوشيميايي ايجاد شده در مغز دچار افسردگي مي‌شوند. آنها ساعات طولاني از شبانه‌روز را مي‌خوابند، اما همواره احساس خستگي مي‌كنند. همچنين افراد مبتلا به چنين اختلالاتي بسيار تحرك‌پذير و زودرنج بوده و از انجام امور روزانه و برقراري روابط اجتماعي با ديگران ناتوان هستند. اين در حالي است كه با افزايش طول روز شدت بيماري كاهش يافته و حتي اگر آنها در روزهاي زمستاني تنها دو ساعت زير تابش نور مصنوعي قرار گيرند 80 درصد علائم بيماري بهبود مي‌يابد.

نقش هر يك از متغيرها در رفتار

براي اين‌كه بتوانيد متوجه تاثير تغييرات آب و هوا بر خلق و‌خوي  در رفتار انسان‌ها شويد، الزاما نبايد يك روانپزشك باشيد، چرا كه تنها با نگاهي دقيق و موشكافانه نسبت به محيط اطراف خود مي‌توانيد براحتي شواهدي از آن را بيابيد. همان‌طور كه مي‌دانيد، حيوانات نيز اغلب نسبت به تغييرات آب و هوا كه در آينده‌اي نزديك رخ خواهد داد از خود عكس‌العمل نشان  مي‌دهند. مطالعات انجام‌شده حاكي از آن‌ است كه وقتي باد و باران تابستاني در راه است، زنبورها در نزديكي كندو مي‌مانند، پرندگان در نزديكي سطح زمين پرواز مي‌كنند و غذاي بيشتري را براي خود ذخيره مي‌كنند و حتي اغلب پرندگان پيش از اين‌كه باد و باران آغاز شود، محل امني را براي پناه‌گرفتن پيدا مي‌كنند و در آنجا مخفي مي‌شوند.

با مساعد شدن شرايط جوي، فعاليت حيوانات شدت يافته و شما مي‌توانيد نظاره‌گر پرواز پرندگان در ارتفاعات باشيد. وقتي بدن ما تحت تاثير فشارهاي محيطي اطراف مانند عوامل موثر در تغييرات آب و هوا قرار نگرفته باشد، از عملكرد مناسب‌تري برخوردار خواهد بود. اما بايد گفت كه هر يك از اين عوامل مي‌تواند از تاثيرات منحصر به فردي برخوردار بوده و به‌گونه‌اي متفاوت رفتار ما را تحت‌الشعاع خود قرار دهد كه در اينجا هر يك از آنها را به اختصار مورد بررسي قرار مي‌دهيم.

فشار هوا: فشار هوا دائم در حال نوسان است. محققان اوكرايني ثابت كرده‌اند كه نوسانات جوي فشار هوا در فركانس‌هاي پايين منجر به ايجاد اختلال در فعاليت‌هاي ذهني خواهد شد كه در نتيجه سبب كاهش تمركز و همچنين كاهش عملكرد حافظه كوتاه‌مدت انسان مي‌شود. بر اين اساس اگر اين‌بار با مشكل عدم تمركز در حين انجام كاري مواجه شديد، مي‌توانيد فشار هوا را سرزنش كنيد!

دما و رطوبت: به طور كلي بدن براي ايجاد گرماي مورد نياز هنگام كاهش شديد و ناگهاني دماي هوا با كاهش دماي دروني بدن هنگام مواجه شدن با درجه حرارت‌هاي بالا در روزهاي گرم و تابستاني با موانع و مشكلات بسيار زيادي مواجه مي‌شود و به همين دليل اغلب در چنين شرايطي ميزان مرگ‌و‌مير در ميان سالمندان به ميزان قابل توجهي افزايش مي‌يابد. در شرايطي كه دماي بيش از 38 درجه سانتي‌گراد براي مدت زماني بيشتر از يك هفته ادامه داشته باشد، ميزان مرگ و مير افراد نيز تا 10 درصد افزايش خواهد يافت. جالب است بدانيد در روزهايي كه دماي هوا نسبت به شرايط پيش‌بيني شده براي يك دوره زماني از سال افزايش پيدا مي‌كند، ميزان تحريك‌پذيري افراد نيز افزايش خواهد يافت كه در نتيجه سبب رفتارها و واكنش‌هاي غيرعادي و غيرمنطقي از سوي افراد مي‌شود. در بسياري از شهرها در چنين شرايطي ميزان خشونت در ميان افراد در مقايسه با شرايط عادي افزايش پيدا خواهد كرد. بر اساس بررسي‌هاي انجام شده روزهاي گرم و مرطوب، بيشترين تاثير را بر اخلاق و رفتار انسان‌ها دارند كه سبب بي‌خوابي، كاهش فعاليت‌هاي روزمره، ضعف هوشياري، ايجاد اختلال در واكنش نسبت به محيط اطراف، تحريك‌پذيري و رخوت مي‌شوند.

اين در حالي است كه در روزهاي خنك‌تر كه رطوبت هوا نيز كمتر باشد هوشياري و فعاليت‌هاي روزانه افراد تشديد شده و افراد نسبت به ديگران خلق و خو و رفتار بهتري خواهند داشت.

تابش آفتاب: بديهي است كه اغلب در روزهاي آفتابي احساس شادماني مي‌كنيم. روزهاي آفتابي از محرك‌هايي با تاثير مثبت به شمار مي‌آيند و كاهش تابش نور آفتاب سبب ايجاد اختلالات عاطفي و احساسي خواهد شد. هيپوتالاموس بخشي از مغز است كه نقش مهمي در كنترل اعمال حياتي بدن دارد. اين بخش از مغز توسط نور طبيعي از شبكيه چشم عبور مي‌كند تحريك‌شده و اگر ميزان نور ورودي به چشم كاهش پيدا كند، سرعت انجام اعمال حياتي بدن نيز كاهش پيدا خواهد كرد.

از علائم ناشي از چنين اختلالاتي مي‌توان به احساس خستگي در طول روز، پرخوري و رفتارهاي پرخاشگرانه اشاره كرد.

باد: اغلب افراد نسبت به وزش باد احساس ناخوشايندي دارند. وزش دائمي باد يا وزش بادهاي پر سروصدا، سبب افزايش خستگي و تحريك‌پذيري افراد مي‌شود. اغلب از بادهاي موسمي به عنوان بادهاي ناخوشايند ياد مي‌شود؛ چراكه وزش اين نوع بادها معمولا سبب ايجاد اضطراب، فشارهاي رواني، افسردگي و بي‌خوابي شبانه مي‌شود. وقتي بادهاي موسمي مي‌وزند، دماي هوا در مدت زماني كمتر از 2 ساعت، 15 درجه سانتي‌گراد كاهش مي‌يابد.
وزش چنين بادهايي در مناطق كوهستاني سبب سقوط بهمن مي‌شود. مطالعات انجام شده ارتباط ميان وزش بادهاي موسمي و افزايش تصادفات رانندگي و همچنين ارتكاب جرم و حتي اقدام به خودكشي در ميان افراد را مورد تاييد قرار داده است و به همين علت در اقدامات قانوني اغلب چنين عواملي نيز مدنظر قرار مي‌گيرد.

اگرچه هنوز علت اصلي تاثير وزش باد بر چنين رويدادهايي شناخته نشده است، اما بسياري از محققان بر اين باورند كه بار الكتريكي هوا مي‌تواند نقش مهمي داشته باشد. وقتي افراد در معرض هواي داراي بار منفي قرار مي‌گيرند، احساس رضايت و خشنودي مي‌كنند و اين در حالي است كه بادهاي گرم مانند بادهاي موسمي داراي بار الكتريكي مثبت هستند. امروزه ساختمان‌هاي مسكوني و اداري به گونه‌اي ساخته مي‌شوند كه در برابر هوا نفوذناپذير هستند. سيستم‌هاي گرمايشي و سرمايشي يون‌هاي منفي را از محيط خارج مي‌كنند و فضاي مناسبي راي براي جريان يافتن يون‌هاي مثبت در محيط اطراف ما به وجود مي‌آورند كه سبب بي‌حوصلگي ما مي‌شود. از آنجا كه امروزه به علت افزايش فشار كاري در خانه و محل كار كمتر وقت خود را در فضاهاي باز سپري مي‌كنيم، بنابراين سازگاري بدن در مقابل شرايط جوي و وضعيت آب و هوا نيز نسبت به گذشته به مراتب كاهش مي‌يابد. اما اگر از اين كه معمولا پس از بارش باران از قدم زدن در هواي آزاد احساس آرامش مي‌كنيد، متعجب شده‌‌ايد بايد بدانيد اين پديده روشي طبيعي براي توليد يون‌هاي مثبت در محيط است. بنابراين بهتر است پس از باران از منزل يا محل كار خود خارج شده و در چنين فضايي احساس رضايت و خشنودي را تجربه كنيد.

انرژي نهفته در تابش نور آفتاب‌

به نظر مي‌رسد آب و هوا عامل مهمي است كه در زندگي همه موجودات ساكن زمين تاثيرگذار است. همچنين پديده‌هايي را كه در سطح زمين به وقوع مي‌پيوندد را نيز تحت تاثير قرار مي‌دهد. بر اين اساس مي‌توان گفت آب و هوا نه‌تنها مي‌تواند نقش موثري در روند انجام پديده‌هاي طبيعي داشته باشد، بلكه مي‌تواند سبب ايجاد اختلالاتي در آنها شود. وقتي قصد داريد تعطيلات را به سفر برويد، از اين‌كه هوا آفتابي باشد بسيار خوشحال خواهيد شد.

وقتي شرايط جوي مساعد باشد، محيط اطراف ما مملو از انرژي، زيبايي و شادماني خواهد بود. آب و هوا در حقيقت شامل مجموعه‌اي از عناصر مختلف مانند باد، باران يا برف است كه مي‌توانند نقش مهمي در تغيير آن داشته باشند. وزش باد از يك سو با به حركت درآوردن آسياب‌هاي بادي، الكتريسيته توليد مي‌كند و از سوي ديگر سبب ويراني و خرابي مي‌شود. گاهي بعضي از مناطق زمين در معرض وزش بادهاي موسمي يا طوفان‌هاي فصلي قرار مي‌گيرند. چنين بادهايي اغلب با بارندگي‌هاي شديدي همراه هستند كه سبب وقوع سيل يا بلاياي طبيعي ديگر مي‌شوند. شايد شنيده باشيد كه برخي از افراد ادعا مي‌كنند مي‌توانند آفتابي بودن يا ابري بودن هواي ساعات آينده را از طريق تغييرات ايجاد شده در درونشان پيش‌بيني كنند. اگرچه ممكن است چنين ادعايي قدري عجيب به نظر برسد، اما مطالعات انجام شده توسط دانشمندان و محققان تاثير تغييرات جوي بر واكنش‌هاي طبيعي بدن را مورد تاييد قرار داده و به اثبات رسانده است. بر اين اساس هرگونه تغييرات جزئي ايجاد شده در دما، فشار و رطوبت هوا مي‌تواند سبب ايجاد تغييراتي در رفتار و شرايط جسماني و رواني افراد شود. وقتي هوا ابري و باراني است، بعضي از افراد احساس عصبانيت، ناراحتي يا خواب‌آلودگي مي‌كنند، در حالي كه وقتي هوا آفتابي است، احساس مي‌كنيم سرشار از انرژي و شادابي هستيم. از آنجا كه پيش از وزش باد يا بارش باران معمولا نوساناتي در فشار هوا ايجاد شده و سبب دردهاي استخواني مي‌شود، بر اين اساس مي‌توان وقوع چنين پديده‌هايي را پيش‌بيني كرد.

هواشناسي زيستي‌

با توجه به آنچه پيش از اين گفته شد، مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه تغييرات آب و هوايي مي‌تواند بر تصميم‌گيري افراد نيز تاثيرگذار باشد. همچنين بررسي تاريخ زندگي انسان‌ها در اين كره خاكي نشان مي‌دهد از گذشته‌هاي دور بين وضعيت آب و هوايي و شيوع برخي بيماري‌هاي خاص در سطح جامعه ارتباط مستقيمي وجود داشته است.
يكي از نشانه‌ها و علائمي كه مي‌تواند وجود چنين ارتباطي را به اثبات برساند، افزايش شمار مبتلايان به سرطان پوست در دوره‌هايي است كه دماي هوا به ميزان قابل توجهي افزايش مي‌يابد، علاوه بر اين احتمال مرگ و مير سالمندان در سرماي ناگهاني و زودگذر نيز مي‌تواند نشان‌دهنده تاثير شرايط جوي بر سلامت جسماني افراد باشد.
اين در حالي است كه تا به امروز تاثير تغييرات جوي بر خلق و خو، رفتار و آسايش و رفاه عمومي افراد كمتر مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به اهميت اين موضوع مبحث علمي جديدي به نام هواشناسي زيستي پايه‌گذاري شده است. اين رشته علمي مجموعه‌اي است از قوانين و اصول پذيرفته شده در رشته‌هاي علمي مختلف بويژه هواشناسي، پزشكي و زيست‌شناسي.  كناره‌گيري تدريجي انسان‌ها از طبيعت و شيوه‌‌هاي جديد زندگي و استفاده از امكانات مختلف مانند سيستم‌هاي تهويه هوا، دستگاه‌هاي تامين‌كننده رطوبت در محيط كار و محل زندگي و همچنين سيستم‌هاي گرمايشي، سبب افزايش تحريك‌پذيري انسان‌ها نسبت به محيط اطراف شده است بويژه اگر بدن به علت ابتلا به بيماري توانايي خود را از دست داده يا به علت افزايش سن با ضعف و ناتواني مواجه شده باشد، آثار و پيامدهاي نامطلوب ناشي از اين تغييرات محسوس‌تر خواهد بود.

در هواي سرد رگ‌هاي خوني پوست بدن منقبض مي‌شوند و در نتيجه قلب براي عبور خون از ميان اين رگ‌هاي باريك به نيروي بيشتري نياز خواهد داشت. به عبارت ديگر در چنين شرايطي فشار وارد بر قلب افزايش خواهد يافت.
از سوي ديگر كاهش ناگهاني فشار هوا سبب انبساط هوا در حفره‌ها و فضاهاي خالي بدن و همچنين سيالات غشايي مي‌شود كه سبب افزايش فشار بر بافت‌هاي ملتهب و آسيب‌ديده بدن در مفاصل و ماهيچه‌ها خواهد شد و به همين علت در چنين شرايطي اغلب احساس درد در عضو آسيب‌ديده افزايش مي‌يابد. چنين پديده‌اي را در طول پرواز هواپيما نيز تجربه مي‌كنيد. افرادي كه نسبت به چنين تغييراتي حساسيت بيشتري داشته باشند، احساس دردي را تجربه مي‌كنند كه ناشي از تحريك‌ پايانه‌هاي عصبي است. از آنجا كه جرم حجمي بافت‌هاي استخواني و ماهيچه‌اي در مقايسه با هم متفاوت است، بنابراين ميزان انبساط و انقباض ايجاد شده در اين بافت‌ها در اثر تغييرات دما و رطوبت هوا نيز يكسان نخواهد بود. چنين عاملي سبب افزايش درد در مفاصل و عضلات ملتهب و آسيب ديده خواهد شد. اگرچه ميزان مرگ و مير افراد در روزهاي گرم نسبت به روزهاي بسيار سرد بيشتر است، اما رطوبت در مقايسه با ديگر معيارهاي سنجش وضعيت آب و هوا بيشترين تاثير را بر مرگ و مير افراد دارد. با افزايش رطوبت هوا، توانايي بدن براي كاهش دما با استفاده از تعريق كم مي‌شود و درجه حرارت بدن افزايش مي‌يابد.

تاثير آب و هوا بر فيزيولوژي بدن

حتما شما هم متوجه اين موضوع شده‌ايد كه در فصل‌هاي بهار و تابستان در مقايسه با ديگر فصول سال احساس شادابي بيشتري مي‌كنيد. برخي از محققان بر اين باورند كه قرار گرفتن در معرض تابش نور آفتاب نقش بسيار مهمي در ايجاد چنين احساسي دارد. نور آفتاب سبب افزايش ترشح سروتونين در بدن مي‌شود. سروتونين ماده شيميايي است كه در ايجاد احساس خشنودي و آرامش در افراد نقش بسيار مهمي دارد. به همين سبب تعداد افراد مبتلا به افسردگي در كشورهايي مانند نروژ كه در فصل زمستان روزهاي بسيار كوتاه و شب‌هاي بسيار طولاني دارد به مراتب بيشتر از ديگر كشورهاي اروپايي است. روزهاي تابستان از هر نظر براي انجام فعاليت‌هاي ورزشي يا تفريحي مناسب هستند. اين در حالي است كه اختصاص زماني از شبانه‌روز به انجام چنين فعاليت‌هايي اغلب سبب احساس رضايت‌مندي افراد از زندگي خواهد شد. بنابراين مي‌توان گفت علاوه بر اين كه تابش نور آفتاب و افزايش طول روز از نظر فيزيولوژيكي شرايط مناسبي را از نظر سلامت جسماني و رواني براي بدن به وجود مي‌آورند، با توجه به اين كه اين شرايط آب و هوايي صرف‌نظر از افزايش دماي هوا هيچ‌گونه محدوديت و موانعي را براي انجام فعاليت‌هاي مورد علاقه انسان‌ها مانند ورزش، تفريح و سفر به وجود نمي‌آورد، مي‌تواند نقش مهمي در بهبود وضعيت رواني افراد داشته باشد. بارندگي، وزش باد و همچنين كاهش طول روز در فصول سرد سال اغلب مانع از انجام فعاليت‌هاي عادي و روزمره انسان‌ها خواهد شد كه مي‌تواند در ايجاد افسردگي تاثيرگذار باشد.
جالب است بدانيد تغييرات آب و هوا مي‌تواند رژيم غذايي افراد را نيز تحت تاثير قرار دهد. وقتي هوا سرد و باراني است، اغلب افراد ترجيح مي‌دهند غذاهاي گرم حاوي كربوهيدرات كه سرشار از انرژي است را در برنامه غذايي روزانه خود قرار دهند.

در اين روزها مصرف اين گروه از غذاها در ميان افراد افزايش خواهد يافت. در حالي كه طي روزهاي گرم و تابستاني تمايل افراد به خوردن غذاهاي خام، سبزيجات و ميوه افزايش خواهد يافت.

با توجه به اين كه برنامه غذايي روزانه افراد نيز مي‌تواند نقش مهمي در تغيير رفتارها و خلق و خوي آنها داشته باشد، مي‌توان تاثير آب و هوا بر رفتار در نتيجه تغيير در برنامه غذايي روزانه را نيز مورد تاييد قرار داد. به طور كلي مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه هريك از عوامل طبيعي اطراف ما مي‌توانند به گونه‌اي متفاوت بر زندگي‌مان تاثيرگذار باشند. اگر ما بتوانيم چنين پديده‌هايي را شناسايي كنيم و اطلاعاتي را درباره آنها به دست آوريم، بدون ترديد بهتر خواهيم توانست بر موانع و مشكلات زندگي غلبه كرده و شرايط مناسب‌تري را براي زندگي خود به وجود آوريم.

سري به هواي آزاد بزنيد

به گفته محققان، سفر به مناطق گرم در سرماي زمستان يا گذراندن ساعات بيشتري از روز در هواي آزاد با شروع فصل بهار مي‌تواند نقش بسيار مهمي در افزايش سلامت ذهني و بهبود خلق و خوي انسان داشته باشد، در حالي كه گرماي هوا در فصل تابستان سطح تحمل افراد را به نسبت كاهش خواهد داد. بنابراين بايد پذيرفت كه تاثير مثبت آب و هوا بر رفتار در فصل بهار در مقايسه با فصول ديگر مشهودتر خواهد بود. اگر چه تاثير آب و هوا بر رفتار از نظر علمي پذيرفته شده است، اما آنچه بيش از همه در اين ميان حائز اهميت خواهد بود، مدت زمان سپري شده در هواي آزاد و تغييرات فصلي است. براي مثال وقتي زمستان را پشت سر مي‌گذاريد و هواي بهاري را تجربه مي‌كنيد، بدون ترديد تغييرات محسوسي را در رفتار خود نظاره‌گر خواهيد بود. بررسي تغييرات ايجادشده در رفتار و توانايي‌هاي ذهني افراد در نتيجه تغييرات آب و هوا در كشورهاي صنعتي اغلب با موانع و مشكلات بسيار زيادي مواجه است چرا كه مردم ساكن اين كشورها به طور متوسط 93 درصد از ساعات شبانه‌روز را در فضاهاي بسته سپري مي‌كنند كه سبب قطع ارتباط اين افراد با تغييرات جوي ايجاد شده مي‌شود. البته بايد خاطرنشان كرد كه آستانه تغييرات جوي در مناطق مختلف متفاوت خواهد بود. براي مثال اغلب آمريكايي‌ها در دماي 22 درجه سانتي‌گراد وضعيت رفتاري طبيعي و متعادلي دارند و با كاهش يا افزايش دما تغييرات رفتاري آنها آغاز خواهد شد.

اين در حالي است كه آستانه دماي قابل تحمل براي اهالي ميشيگان 18 درجه سانتي‌گراد و در تگزاس 30 درجه سانتي‌گراد است. جالب است بدانيد براي اين كه تغييرات آب و هوايي بتواند ويژگي‌هاي رفتاري انسان‌ها را تحت‌الشعاع خود قرار دهد، بايد فرد حداقل به مدت 30 دقيقه در معرض هواي آزاد قرار گيرد و در غير اين صورت تغييرات ايجاد شده چندان محسوس نخواهد بود. همچنين قرار گرفتن افراد در فضاهاي بسته در شرايطي كه هواي بيرون مساعد باشد، سبب بي‌حوصلگي و محدود شدن توانايي‌هاي ذهني خواهد شد.

به نظر مي‌رسد ناراحتي افراد از گذراندن اوقاتشان در محيط‌هاي بسته در چنين شرايطي يا تاثير شرايط جوي مناسب بر احساس ناراحتي و رنجش از انجام كارهاي روزمره مي‌تواند نقش مهمي در اين زمينه داشته باشد.
بر اين اساس روان‌شناسان توصيه‌ مي‌كنند اگر به دنبال راهي براي از ميان برداشتن ناتواني‌هاي ذهني، روحي و رواني خود هستيد، بهتر است در شرايط جوي مساعد زمان بيشتري را در هواي آزاد سپري كنيد.

اضطراب و برانگيختگي در ورزش :

اصطلاحهاي اضطراب و برانگيختگي ، توسط نويسندگان ، هم در رسانه ها و هم در نوشتار علمي به جاي يكديگر به كار برده شده اند . براي مثال ايزوآهولا و هتفيلداصطلاح اضطراب را در همان متني به كار برده بودند كه برد و كريپ اصطلاح برانگيختگي را به كار برده بودند . اما در سالهاي اخير ، نويسندگان و پژوهشگران در روانشناسي ورزش ، متوجه شده اند كه اضطراب و برانگيختگي مترادف نيستند . آنها را به گونه اي متفاوت اندازه مي گيرند ، و در واقع ، فنون متفاوتي را بايد براي تعديل آنها به كار برد .

برانگيختگي از لحاظ سنتي به عنوان فرايندي فيزيولوژيكي تعبير و اندازه گيري شده است كه دامنه آن از حالت خواب تا هيجان بالا گسترده است .

برانگيختگي حتي در نوشتار اخير ، اغلب توسط تغيير در ميزان ضربان قلب و تنفس ، ميزان عرق كردن ، و اندازه گيريهاي فيزيولوژيكي ديگر ، تعيين مي شود . اما اكسندين و انشل جنبه هاي عاطفي برانگيختگي ، از جمله احساسهاي مثبت ، ( مثلاً ، هيجان ، خوشحالي ) و احساسهاي منفي (مثلاً ، ترس ، خجالت ، دست پاچگي ، و افسردگي ) را اندازه گيري كرده اند . اين گونه عواطف ممكن است همبستگي زيادي با پاسخهاي فيزيولوژيكي داشته باشند يا نداشته باشند . اضطراب نيز بر حسب ويژگيهاي بدني و شناختي اندازه گيري شده است . ايزوآهولا و هتيفلد ، ديدگاهي چند بعدي از اضطراب را اختيار مي كنند و مدعي هستند كه اضطراب داراي اساسي فيزيولوژيكي و هم رواني است. تلاشهاي اخير در اندازه گيري اضطراب حالت در ورزش عناصر شناختي و بدني را نيز منظور كرده اند. اضطراب شناختي در بردارنده ي نگرانيهاي منفي درباره ي عملكرد و احساسهاي ناخوشايند ديگر است.

 در حالي كه اضطراب بدني در بردارنده ي نشانه هاي واكنش هاي خودمختار مانند ناراحتي معده ، عرق كردن ، و افزايش ضربان قلب است . دست كم يك پژوهش ماهيت مستقل اضطراب شناختي و بدني را تأييد مي كند . براي نمونه ، انشل و ديگران مؤثر بودن راهبردهاي مقابله ي آزمودنيها بر عملكرد پرتاب نيزه ، عواطف ، و تنش عضلاني آنها بلافاصله بعد از دريافت بازخورد كلامي انتقادي ، بررسي كردند . در حالي كه راهبردهاي مداخله گر به عملكرد كاملاً بهتر و احساسهاي ناخوشايند (يعني اضطراب شناختي ) منتهي شدند ، تنش عضلاني ( يعني اضطراب بدني ) كه توسط الكتروميوگرافي (ثبت تغييرهاي الكتريكي توان عضله ) اندازه گيري شد تحت تأثير راهبردها قرار نگرفت.لندرز و باچر اضطراب حالت را به عنوان گسترش بر انگختگي بالا در نظر مي گيرند .

به گفته ي اين پژوهشگران ، «زماني كه سطوح برانگيختگي بي نهايت بالا رود ، شخص واكنش هاي عاطفي نامطبوع تجربه مي كند اين حالت نازسازي را اغلب به عنوان استرس يا اضطراب حالت مي خوانند . بنابراين اضطراب ، اساساً واكنش عاطفي نامطبوع در برابر تحريك ( برانگيختگي) نظام عصبي خودمختار (يعني ، پاسخهاي فيزيولوژيكي خارج از كنترل مانند ضربان قلب ، ميزان تنفس ، و عرق كردن ) است . اخيراً گلدوكرين چنين استدلال كردند كه اضطراب را مي توان اثر عاطفي يا بعد شناختي برانگيختگي به شمار آورد. بنابراين با توجه به نوشتار موجود مي توانيم نتيجه بگيريم كه برانگيختگي اساساً پاسخي فيزيولوژيكي است ، در حالي كه اضطراب به طور عمده فرايندي شناختي است . اما اضطراب و برانگيختگي هر دو در بردارنده ي تظاهرات رواني و فيزيولوژيكي هستند .

 اضطراب در ورزش ، منعكس كننده ي احساسهاي ورزشكار مبني بر اين است كه ممكن است اشتباهي پيش آيد ، نتيجه ممكن است موفقيت آميز نباشد ، و يا ممكن است عملكرد به شكست بينجامد . شايد ورزشكار ، رقيب را برتر مي بيند يا مي دانيد كه عضوي از تماشاچيان ـ عضوي از خانواده ، داور ، دوست ، هم تيمي ، مربي ـ در حال ارزيابي كيفيت عملكرد اوست . اين برداشت ممكن است تهديدزا باشد ، به ويژه براي افرادي كه داراي اعتماد به نفس نسبتاً پايين ، عزت نفس پايين ، يا در گذشته بدون موفقيت بوده باشند . چنين افرادي را گاهي اوقات « بازيكن تمرين » يا « خفه شده ها » مي نامند .

 آنها گرايش بر اين دارند كه «خشكشان بزند» و يا هنگام مسابقه در مقايسه با تمرين به ويژه در موقعيت هاي فشار ، ضعيف عمل كنند . آنها به ندرت توان بالقوه ي خود را به فعل در مي آورند . اين به معني آن نيست كه اضطراب هميشه نامطبوع است . اضطراب اغلب در تيمي بي هيجان و بدون آمادگي مطلوب رخ مي دهد كه مساعد موفقيت است اما فراموش مي كند كه رقيبان نيز مي خواهند برنده شوند . سطوح اضطراب را بايد كنترل كرد نه اينكه حذف كرد(مارك اچ انشل ، ترجمه مسدد،1380).

اين روز‌ها كه انواع و اقسام روش‌ها براي بهره‌مندي از دندان‌هاي سفيد و شفاف متداول است، كمتر كسي به فكر تجويز‌ مادربزرگ‌ها در مورد مواد غذايي كه دندان‌ها را سفيد‌تر مي‌كنند، مي‌افتد.

اما بايد گفت كه تقريبا همه راه‌هاي جديد و شيميايي در سفيدكردن دندان‌ها در نهايت آسيب‌هايي براي دندان به همراه دارند. اين درحالي است كه مواد غذايي نه تنها به دندان‌ها آسيب نمي‌زنند، بلكه در عين حال املاح و ويتامين ها را به بدن مي‌رسانند.

تجربه مادربزرگ‌ها حاكي از آن است كه بعضی از مواد غذایی مانند کرفس، سیب، هویج و گلابی در سفید کردن دندان ها موثرند.

همچنين مخلوط جوش شيرين و خميردندان هم به سفيدكردن موقتي دندان‌ها كمك مي‌كند. در مقابل توجه داشته باشيد كه برخي نوشيدني‌ها و خوردني ها دندان‌ها را تيره و كدر مي‌كنند كه از جمله آنها مي‌توان به چای، قهوه، شربت های میوه، شاتوت، زغال اخته، چغندر، و نوشابه های انرژی زا اشاره كرد.

پس از مصرف اين مواد بايد حتما از مسواك استفاده كرد تا رنگ دندان‌ها به مرور تغيير نكند.